Trwa generowanie dokumentu...

Zakończono!

Pobierz

Urlop wypoczynkowy

urlop wypoczynkowy
Data: 2016-10-07 Kategoria: Urlopy Tag artykułu: urlop wypoczynkowy Autor: Julita Podhorodecka

Udzielenie urlopu wypoczynkowego jest obowiązkiem pracodawcy wobec pracownika, który nie może zrzec się swojego prawa do urlopu. Pracodawca, który nie przestrzega tego przepisu, podlega karze grzywny.

Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego

Zgodnie z Kodeksem pracy pracownik, który po raz pierwszy podejmuje pracę, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.

Zgodnie z tym artykułem prawo do urlopu w pierwszym roku pracy narasta proporcjonalnie
w miarę upływu okresu zatrudnienia i powiększa się z każdym przepracowanym miesiącem
o 1/12 wymiaru urlopu. Wymiar urlopu dla pracowników, którzy nie przepracowali 10 lat, wynosi 20 dni. W związku z tym za każdy przepracowany miesiąc w pierwszym roku pracy pracownik otrzymuje 1 i ⅔ dnia wolnego.

W kolejnych latach zatrudnienia zgodnie z art. 154 kodeksu pracy, wymiar urlopu wynosi:

  • 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

  • 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Wymiar urlopu pracownika, który pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy, ustalany jest proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, niepełny dzień urlopu zaokrągla się zawsze w górę do pełnego dnia. Niewykorzystane dni urlopu wypoczynkowego przechodzą na następny rok i muszą być wyczerpane w pierwszej kolejności do 30 września kolejnego roku.

Do okresu zatrudnienia zalicza się również okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w tym zatrudnieniu oraz sposób, w jaki ustał stosunek pracy. Jeżeli pracownik pozostaje w dwóch stosunkach pracy jednocześnie (lub więcej), wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem kolejnego stosunku pracy.

W okres zatrudnienia wliczane są także lata nauki. Jednak jeżeli nauka była pobierana w latach zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okres zatrudnienia lub okres pobierania nauki, w zależności, która opcja jest korzystniejsza dla pracownika. Zgodnie z artykułem 155 Kodeksu pracy do okresu pracy wlicza się odpowiednio z tytułu ukończenia:

  • zasadniczej lub równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,

  • średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,

  • średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat,

  • średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,

  • szkoły policealnej - 6 lat,

  • szkoły wyższej - 8 lat.

Przy czym okresy nauki nie podlegają sumowaniu.

Udzielenie urlopu wypoczynkowego

Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Zgodnie z tym jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.

Urlop wypoczynkowy pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy

Pracownik na pełnym etacie pracuje 40 godzin tygodniowo i przysługuje mu 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego w zależności od stażu pracy. Dla osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze urlop wypoczynkowy liczony jest godzinowo. Pracownik, któremu w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje 20 dni urlopu, jest zatrudniony na ½ etatu, czyli przysługuje mu 10 dni urlopu po 8 godzin - w sumie 80 godzin urlopu wypoczynkowego. W zależności od rozkładu czasu pracy w poszczególnych dniach pracownikowi urlop zmniejsza się godzinowo. Urlop powinien obejmować cały dzień pracy danej osoby. Udzielenie urlopu na część dnia jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy w dniu, w który ma być udzielony urlop (art. 154 (2) § 4 Kodeksu pracy).

Udzielanie urlopu wypoczynkowego w systemie równoważnym czasu pracy

Dla pracownika świadczącego pracę w systemie równoważnym czasu pracy, którego dobowa norma czasu pracy jest wyższa niż 8 godzin, a w pozostałe dni tygodnia dobowa norma ulega skróceniu, przy zachowaniu 40 godzin pracy tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym, wnioskowanie o urlop prezentuje się trochę inaczej. W takim przypadku należy przyjąć założenie, że dzień udzielonego urlopu odpowiada dobowemu wymiarowi czasu pracy, w dniu w którym wnioskuje o urlop. Jeżeli w tym dniu czas pracy przekracza 8 godzin na dobę, odpowiada to 1 dniowi urlopu oraz odpowiedniemu ułamkowi ponad ten 1 dzień.

Niewykorzystanie urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym

Pracownik, który w danym roku kalendarzowym nie wykorzystał całości przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, na podstawie artykułu 168 Kodeksu pracy ma prawo do wykorzystania go najpóźniej do 30 września następnego roku. Pracodawca ma obowiązek udzielenia urlopu zaległego w pierwszej kolejności. Rozpoczęcie urlopu zaległego dnia 30 września uważa się za zachowanie terminu. Pracownik nie ma prawa wykorzystania zaległego urlopu bez zgody pracodawcy, nawet jeżeli został przekroczony termin jego udzielenia. Wynika to z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2000 roku (sygn. akt: I PKN 121/00) “Zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecność pracownika w pracy. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca I kwartału następnego roku kalendarzowego nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy.” Zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami jest to koniec III kwartału następnego roku. Zaległy urlop za rok 2010 i lata wcześniejsze można było otrzymać najpóźniej do końca marca następnego roku.

Pracodawca może udzielić pracownikowi zaległego urlopu, nawet jeżeli pracownik nie wyraża na to zgody, gdyż prawo do urlopu wypoczynkowego jest określone w Kodeksie pracy i ma charakter bezwzględnie obowiązujący oraz dotyczy obu stron umowy. Pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego, natomiast pracownik nie może zrzec się tego prawa i nie może odmówić wykorzystania urlopu, który został mu udzielony na mocy prawa.

Data: 2016-10-07 Kategoria: Urlopy