Trwa generowanie dokumentu...

Zakończono!

Pobierz

Zasada swobody umów - czym jest i co ją ogranicza?

Zasada swobody umów - ograniczenia
Data: 2017-02-02 Kategoria: Prawo gospodarcze Tag artykułu: zasada swobody umów Autor: Zespół wfirma.pl

Zasada swobody umów (inaczej zwana zasadą swobody kontraktowania) jest jedną z podstawowych norm rządzących prawem cywilnym. Została wyrażona w art. 353(1) kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: 

 

Art. 353(1). Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

 

Ma ona swoje korzenie nie tylko w zasadzie równości stron, ale także w autonomii ich woli, na których przecież oparte są wszystkie stosunki cywilnoprawne. Strony więc, na mocy zasady swobody umów, mają kompetencję do kształtowania wiążących je stosunków zgodnie z własnymi oświadczeniami woli. Zasada ta dotyczy wszystkich kontraktów obligacyjnych, stosuje się ją więc powszechnie.

Zasada swobody umów - elementy

Zasada swobody umów wyraża się w następujący sposób:

  1. Swoboda w zawieraniu umowy i wyborze kontrahenta. Strony mają nie tylko możliwość podjęcia według własnego uznania decyzji, czy w ogóle zawrą umowę, ale także kim będzie ich kontrahent. Nic nie jest więc im narzucane, nie ma z góry określonego obowiązku wstępowania w jakiekolwiek stosunki cywilnoprawne z kimkolwiek. Strony w każdej chwili mogą kreować, zmieniać czy rozwiązywać istniejący między nimi stosunek prawny w drodze porozumienia.
  2. Swoboda w kształtowaniu treści umowy. Strony, określając w umowie swoje prawa i obowiązki, mogą przyjąć bez modyfikacji rozwiązania dotyczące poszczególnych typów umów, uregulowane w kodeksie cywilnym (umowy nazwane), ale mogą także dokonać ich modyfikacji (np. połączyć cechy kilku umów nazwanych, w wyniku czego powstaną umowy mieszane) albo całkowicie od nich odstąpić i zawrzeć umowę nienazwaną, której treść ukształtują według swojego uznania, uwzględniając ograniczenia wynikające z art. 353(1) kc Strony nie są więc związane oznaczonym w ustawie modelem kontraktu - mogą one dostosować wiążące je postanowienia umowy do własnych potrzeb. Zasada swobody umów daje możliwość rozwoju prawa kontraktów, zwłaszcza przez tworzenie nowych umów handlowych.
  3. Swoboda w wyborze formy zawarcia umowy. W art. 60 kc została wyrażona ogólna reguła, zgodnie z którą:

 

Art. 60. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

 

Strony więc, tam gdzie nie zakazuje tego ustawa, mogą wyrazić swoją wolę (a jak wiadomo, umowa jest zgodnym oświadczeniem woli dwóch lub więcej stron ustalającym ich wzajemne prawa lub obowiązki) w dowolny sposób, byle tylko wola ta została wyrażona w sposób dostateczny. Ustawodawca jednak w celu ochrony pewności obrotu wprowadził ograniczenia co do formy zawierania niektórych umów. Przykładowo, umowa przenosząca własność nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej  formy powoduje bezwzględną nieważność umowy (czynność prawna traktowana jest tak, jak gdyby nigdy nie doszło do jej dokonania, a strony zobowiązane są do zwrotu wzajemnie tego, co już w wyniku rozpoczęcia wykonywania umowy uzyskały od drugiej strony).

Zasada swobody umów - ograniczenia

Jak już zostało zasygnalizowane powyżej, zasada swobody umów nie daje kompetencji niczym nieograniczonej. Granice swobody umów są nie tylko określone w art. 353(1) kc, ale także w ogólnej regule, zawartej w art. 58 kc:

 

Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Data: 2017-02-02 Kategoria: Prawo gospodarcze